De Kathedraal van Orvieto is een van de meest fascinerende architectonische meesterwerken van Italië, voornamelijk omdat het gebouw een unieke overgang toont van de romaanse bouwstijl naar de Italiaanse gotiek. De bouw begon in 1290 onder leiding van Arnolfo di Cambio en Fra Bevignate, maar het was de Sienese architect Lorenzo Maitani die vanaf 1309 de kathedraal zijn iconische, gewaagde gotische gezicht gaf. 

Hieronder vind je een uitgebreid overzicht van de bouwstijl, de constructie en de artistieke schatten van dit bijzondere monument:

De Bouwstijl: Romaans-Gotische Symbiose

Wie de kathedraal van de zijkant of binnenkant bekijkt, ziet iets heel anders dan wie recht voor de goudglanzende façade staat. De kathe-draal weerspiegelt de veranderende architectonische trends over een periode van ruim driehonderd jaar bouwgeschiedenis: 

• Het Romaanse Casco (De Basis): Het schip van de kerk en de zijwanden zijn opgetrokken in een sobere, typisch romaanse stijl. Dit is direct te herkennen aan het spectaculaire zebra-motief: horizontale, afwisselende banden van wit travertijn en blauwgrijze basaltsteen. Dit geeft de buitenkant een robuuste, strakke, maar hypnotiserende structuur. 
• De Italiaanse Gotiek (De Façade): Toen Lorenzo Maitani het roer overnam, gooide hij het ontwerp om. Hij ontwierp een drie-gavelige voorgevel die puur gotisch is. Waar Noord-Europese gotiek vaak draait om immense hoogte en ragfijn steenwerk, focust de Italiaanse gotiek zich hier op kleur, geometrie en visuele verhalen. De gevel is een harmonie van verticale pinakels, spitse bogen en een gigantisch roosvenster (gemaakt door Orcagna). 
• Het ontbreken van een klokkentoren: Heel opvallend voor een kathedraal van deze omvang is dat de Duomo geen traditionele campa-nile (klokkentoren) heeft. In plaats daarvan hangen de klokken in open kamers verscholen achter het transept. 

De Gevelbeelden en Mozaïeken

De façade functioneert als een middeleeuws prentenboek voor een grotendeels analfabetische bevolking: 

• De Bas-reliëfs van Maitani: Op de marmeren pijlers naast de deuren hakte Maitani (en zijn atelier) uiterst verfijnde reliëfs. Ze beelden het verhaal van de mensheid uit: van de Schepping van Adam en Eva tot een angstaanjagend gedetailleerd Laatste Oordeel vol kron-kelende demonen. 
• Gouden Mozaïeken: De hoger gelegen delen zijn bedekt met kleurrijke, met goud ingelegde mozaïeken die scènes uit het leven van Maria tonen. Vooral aan het einde van de middag, wanneer de laagstaande zon op de gevel schijnt, begint de hele kathedraal letterlijk te glimmen. (Opmerking: De huidige mozaïeken zijn grotendeels getrouwe restauraties en kopieën; een van de weinige originele middeleeuwse mozaïeken bevindt zich tegenwoordig in het Victoria and Albert Museum in Londen). 

Het Interieur en de Beroemde Kapellen

In contrast met de overweldigende buitenzijde ademt de binnenzijde van de kathedraal rust en grootsheid uit, mede dankzij de gigan-tische gestreepte zuilen en het houten balkenplafond. De absolute topstukken vind je in de twee grote zijkapellen: 

1. Cappella del Corporale (De Aanleiding)

Deze kathedraal is in feite gebouwd rondom één specifiek textielreliek. In 1263 twijfelde een priester in het nabijgelegen Bolsena tijdens de mis aan de werkelijke aanwezigheid van Christus in de hostie. Tijdens de consecratie begon de hostie plotseling hevig te bloeden, waarbij de vlekken op het altaarkleed (het corporale) terechtkwamen. Dit eucharistisch wonder maakte zoveel indruk dat de paus besloot er deze kathedraal voor te bouwen. Het bebloede kleed wordt hier nog altijd bewaard in een prachtige, met edelstenen bezette reliek-schrijn.

2. Cappella di San Brizio (Het Meesterwerk van de Renaissance)

Hoewel de kerk gotisch is, herbergt deze kapel een van de absolute hoogtepunten van de vroege renaissance-schilderkunst. 

• Fra Angelico begon in 1447 aan het plafond, maar het was Luca Signorelli die tussen 1499 en 1503 de wanden vulde met zijn apocalyp-tische frescoserie over de Verdoemden in de Hel en de Opstanding van het Vlees.
• Signorelli’s werk was revolutionair vanwege zijn ongekende, anatomische realisme en expressieve, emotionele gelaatsuitdrukkingen bij de naakte menselijke figuren.
• Leuk detail: Signorelli liet zich inspireren door Dante's Divina Commedia en schilderde zichzelf (samen met Fra Angelico) discreet als toeschouwer op het fresco van de Antichrist. Niemand minder dan Michelangelo bestudeerde deze kapel uitvoerig voordat hij begon aan zijn wereldberoemde Sixtijnse Kapel in Rome.