Sint-Sulpitiuskerk Diest

De Sint-Sulpitiuskerk in Diest is een indrukwekkende gotische parochiekerk gelegen aan de Grote Markt. Deze kerk huisvest het graf van Filips Willem, de oudste zoon van Willem van Oranje en Anna van Buren, die hier in 1618 werd bijgezet. De kerk ontleent haar naam aan de heilige Sulpitius (de Vrome) uit de 7e eeuw. Binnen de kerk vindt u ook een museum gewijd aan religieuze kunst.

Geschiedenis

Een prachtig voorbeeld van de Demergotiek, de Sint-Sulpitiuskerk is gebouwd met ijzerzandsteen en witte kalksteen. De eerste architect, Pierre de Savoye, was een Fransman, maar in de loop van de bouwperiode (1321-1534) werkten maar liefst 18 verschillende architecten aan dit meesterwerk. Onder hen bevonden zich gerenommeerde bouwmeesters zoals Sulpitius van Vorst en leden van de beroemde Keldermansfamilie. Zo ontwierp Antoon Keldermans tussen 1483 en 1489 de indrukwekkende kooromgang van de kerk.

Hoewel de bouw officieel in 1534 werd afgerond, bleef het oorspronkelijke ontwerp onvoltooid. Drie van de vijf geplande straalkapellen werden nooit gebouwd, en van de westertoren werd alleen de basis gerealiseerd.

Een van de meest opvallende kenmerken van de kerk is de vieringtoren, beter bekend als de “Mosterdpot.” In 1671 werd hierin een beiaard geplaatst die tegenwoordig uit 47 klokken bestaat. 32 daarvan zijn gegoten door Pieter Hemony uit Amsterdam. Teun Michiels en Wim Van den Broeck vervullen vandaag de rol van stadsbeiaardier van Diest.

Moderne tijd

In 1936 werd de Sint-Sulpitiuskerk opgenomen op de lijst van monumentale erfgoederen, waarmee haar historische en culturele waarde officieel werd erkend.

In 2018 verwierf The Phoebus Foundation twee 16e-eeuwse glasramen die de heiligen Sulpitius en Dionysius afbeelden. Deze glasramen, oorspronkelijk ontworpen voor de Sint-Sulpitiuskerk, worden na restauratie tijdelijk in de kerk tentoongesteld.

Graf van Filips Willem

De grootste aandacht in de kerk gaat uit naar de grafzerk voor het hoofdaltaar. Hier bevindt zich het graf van Filips Willem van Oranje, heer van Diest. In zijn testament bepaalde hij dat hij begraven wilde worden in een van de steden (Breda, Orange, Lons-le-Saunier of Diest) die het dichtst bij de plaats van zijn overlijden lag. Toen hij op 20 februari 1618 stierf in het Hof van Nassau op de Koudenberg in Brussel, viel de keuze op Diest. Op 1 april 1618 werd hij hier bijgezet, gebalsemd in een loden kist die omsloten werd door een houten kist. Zijn hart en ingewanden, die apart werden begraven, bevinden zich eveneens in het graf. Voor zijn begrafenis werd speciaal een catacombe gegraven.

In de loop der tijden is het graf verschillende malen geopend voor

  • herstelwerkzaamheden aan de kerk zelf (1851)
  • nieuwsgierigheid (1740, 1948)
  • inventarisatie van de staat van het graf (1851, 1944, 1947)

In 1944 werd koningin Wilhelmina persoonlijk benaderd en geïnformeerd over de staat van het graf en de manier waarop de restauratie zou moeten plaatsvinden. Wilhelmina stelde voor om het stoffelijk overschot over te brengen naar de Koninklijke Grafkelder in Delft, maar dit idee werd op diplomatieke wijze afgewezen, omdat het niet in overeenstemming was met de wens van de overledene. In 1947 vond een inspectie plaats in aanwezigheid van afgevaardigden van de koningin, en een jaar later werd de kist geopend om te controleren of er sieraden of andere waardevolle voorwerpen aanwezig waren. Bij een van deze openingen werd een foto gemaakt van de loden grafkist, die later werd gebruikt als ontwerp voor een prentbriefkaart. Dit zorgde voor grote verontwaardiging binnen de koninklijke familie, waarna werd besloten de kaart uit de handel te nemen.

In 2008 werd een oude traditie nieuw leven ingeblazen. Filips Willem had in zijn testament vastgelegd dat in de kerk waar hij begraven zou worden een “eeuwigdurende mis voor zijn zielenrust” moest worden gehouden. Deze missen waren echter al eeuwenlang niet meer uitgevoerd. Door deze traditie te herstellen hoopt de kerk meer aandacht te trekken van bezoekers, zowel uit binnen- als buitenland.

Interieur

Het interieur herbergt een schat aan kunstwerken uit diverse periodes van de kunstgeschiedenis. Zo vindt u er een laatgotisch triomfkruis, een fraai renaissance-tabernakel, een rijkversierde barokke preekstoel en de doopvont die werd gebruikt bij de doop van de latere heilige Jan Berchmans. Daarnaast hangt in de noordelijke dwarsbeuk het schilderij *De Hemelvaart van Maria* van Jan De Haen uit 1596, dat deel uitmaakt van het kunstproject "Vlaamse Meesters op hun plek".[2]

Galerie

1. Sint-Sulpitiuskerk op de Grote Markt van Diest. Datering: 4 april 2016.

Foto: Michiel Hendryckx - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

Sint-Sulpitius en Dionysiuskerk in Diest. Voor- en zijaanzicht. Datering: 28 juli 2008.
Foto: Sonuwe - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

3. Sint-Sulpitiuskerk. Het middenschip. Datering: 14 september 2011.

Foto: Johan Bakker - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

4. Sint-Sulpitius en Dionysiuskerk Diest. Datering: 8 september 2016. 

Foto: EmDee - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

5. Sint-Sulpitiuskerk Diest. Barokke preekstoel. Datering: 2 juli 2020. Foto: PMRMaeyaert - nl.wikipedia.org

Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

6. Sint-Sulpitiuskerk Diest. Koorgestoelte uit 1491. Datering: 2 juli 2020. Foto: PMRMaeyaert - nl.wikipedia.org

Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

7. Sint-Sulpitiuskerk Diest. Detail koorgestoelte uit 1491. Datering: 2 juli 2020. Foto: PMRMaeyaert - nl.wikipedia.org

Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

8. Sint-Sulpitiuskerk Diest. H. Genoveva. Datering: 2 juli 2020. Foto: PMRMaeyaert - nl.wikipedia.org

Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

9. Sint-Sulpitiuskerk Diest. Zicht op het koor, het transept, de vieringtoren en de zijkapellen.

Datering: 24 maart 2021. Foto: FrDr - commons.wikimedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

10. Sint-Sulpitiuskerk Diest. Barokke preekstoel. Datering: 2 juli 2020. Foto: PMRMaeyaert - commons.wikimedia.org

Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

Publicatie

  • C. Belien, Diest De Sint-Sulpitiuskerk te Diest, een Parel van Brabantse kerkelijke Bouwkunst

Bronnen, noten en/of referenties

  1.  Filip Ceulemans, Glasramen komen weer thuis, Kerk & Leven, 23 juni 2021
  2.  Dupont, Tony (14 augustus 2024). Diests kunstwerk toont Maria's tenhemelopneming. Kerk & Leven 2024

Externe links/verwijzingen

Zie ook

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Sulpitiuskerk_(Diest) - 20 januari 2025

Pagina bijgewerkt:  3 december 2025 - Foto nr. 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.