De Titus Brandsma Gedachteniskerk (voorheen bekend als de Sint-Jozefkerk tot 1 maart 2004) in Nijmegen is een indrukwekkende driebeukige kruisbasiliek, gelegen aan het levendige Keizer Karelplein. Deze architectonische parel is vernoemd naar de heilige Titus Brandsma.

Geschiedenis

Voorafgaand aan de bouw van de Jozefkerk was er een noodkerk, ontworpen door Nicolaas Molenaar sr. en gerealiseerd in 1888. Deze noodkerk werd in 1923 omgevormd tot parochiehuis en staat nog steeds naast de huidige kerk.

De huidige kerk is opgericht in 1908-1909 op basis van een ontwerp van de plaatselijke architect B.J.C. Claase. De neoromaanse stijl van het gebouw is geïnspireerd door de laatromaanse kerken van het Duitse Rijnland. Het interieur bevat prachtige glas-in-loodramen in het koor, ontworpen door Joep Nicolas (1926-1928). Ook het bekende Apostelvenster, gemaakt door Jan Toorop in 1915, siert het oostelijke transept en toont Jezus Christus zittend op een troon. Het tegenoverliggende venster is vervaardigd door Wilhelm Derix. Het tabernakel is omstreeks 1930 gesmeed door de Utrechtse Edelsmidse Brom.

Aanvankelijk werd de kerk gebruikt door de jezuïeten. In 2004 veranderde de herkomst naar de karmelieten, wat tevens leidde tot de wijziging van de naam.

Het monument

Er zijn in de kerk zes grote wandpanelen aangebracht die de verschillende fases in het leven van Titus Brandsma weergeven. Er is een kapel gewijd aan Titus Brandsma en een permanente tentoonstelling met memoralia van Brandsma. Bij de kerk ligt het Titushof, waar een plaquette voor Titus Brandsma is aangebracht.

Tekst

De tekst bij op de plaquette op het Titushof luidt:

‘TITUS BRANDSMA’

De tekst op het informatiebord bij de plaquette luidt:

‘DE VREDESAPOSTEL
GEMAAKT DOOR JOS MERTENS
TER GELEGENHEID VAN DE VERKIEZING VAN
TITUS BRANDSMA
TOT
GROOTSTE NIJMEGENAAR ALLER TIJDEN’

Symboliek

Ontwerper Jos Mertens zegt over zijn ontwerp voor de plaquette op het Titushof: ‘Ik heb geprobeerd om Titus Brandsma als een charismatische persoonlijkheid uit te beelden. Tegelijk wilde ik zijn streven om een eenheid te vinden tussen de diverse contempla-tieve stromingen en de profane wereld vormgeven. Titus Brandsma als een man van het woord, die uitstraling had en heel veel mensen wist te raken. Titus Brandsma als een man die zijn religieuze en wereldse leven wist te combineren tot een leven waarin hij velen tot voorbeeld diende. Kortom Titus Brandsma als een man met een hart van goud, die straalde als een bloem, en daarmee heden ten dage nog mensen inspireert, een man die mensen bij elkaar kan brengen; een vredesapostel.’

Wijziging

Tot 1 maart 2004 droeg de kerk de naam Sint Jozefkerk. n 2005 is een plaquette geplaatst aan de muur op het Titushof ter ere van Titus Brandsma’s verkiezing tot grootste Nijmegenaar aller tijden. Van 1960 tot 1988 heeft de urn met de as van Titus Brandsma in het Titus Brandsma monument in Nijmegen gestaan.

Rijksmonument

De Titus Brandsma Gedachteniskerk werd in 2002 erkend als een rijksmonument.

1. Titus Brasndsma Gedachteniskerk Nijmegen. Tot 2004  St Jozefkerk Nijmegen. Datering: 6 april 2008.

Foto: Klaas1978  - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: Publiek domein

2. Titus Brasndsma Gedachteniskerk Nijmegen. Religieuze voorstellingen op de voorgevel. Datering: 6 april 2008.

Foto: Klaas1978 - nl.wikipedia.org - Licentiestatus:  Publiek domein

3. Titus Brasndsma Gedachteniskerk Nijmegen. Kerk vanaf achterkant. Datering: 20 december 2010.

Foto: Michielverbeek - nl.wikipedeia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

4. Titus Brasndsma Gedachteniskerk Nijmegen. Zicht op de vieringtoren van binnen uit. Datering: 26 maart 2017.

Foto: Johan Bakker - commons.wikimedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

Bronnen, noten en/of referenties

• Monumentenregister van Nijmegen
• Informatie over rijksmonumentnummer 522992
• Titus Brandsma memorial

Externe links/verwijzingen

• Titus Brandsmma Gedachteniskerk - nl.wikipedia.org
• Category:Titus Brandsma Memorial - uit Wikimedia Commons

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/Titus_Brandsma_Gedachteniskerk - 5 januari 2026 + Tweede bron: 4en5mei.nl/oorlogs- monumenten/zoeken/3514/nijmegen-titus-brandsma-gedachteniskerk