De Bovenkerk of Sint-Nicolaaskerk in de Nederlandse stad Kampen is een grote, gotische kruisbasiliek en tevens het opvallendste element in het stadsgezicht van Kampen. Tot het interieur van de kerk behoort een vroeg-renaissance koorhek, een natuurstenen kansel en een monumentaal orgel. De kerk heeft een kerktoren en een schip met dubbele zijbeuken, een gesloten priesterkoor met kooromgang en straalkapellen. De kerk heeft 1.250 zitplaatsen. De kerk is een voorbeeld van Nederrijnse gotiek.

Bouw

De bouw van de kerk verliep in een aantal fasen:

• Bouw van romaanse kerk (12e eeuw)
• Bouw van vroeg-gotische kerk (laatste kwart van 13de eeuw)
• Kerk krijgt een basilicaal koor (laatste kwart van 14de eeuw)
• Plan voor een basilicaal schip mislukt (begin 15de eeuw)
• De voltooide vorm (tweede helft 15de eeuw)

Geert van Wou

In 1481/1482 goot klokkengieter Geert van Wou klokken voor de Bovenkerk. In de directe nabijheid van de Bovenkerk had hij zijn Stads klokken- en geschutgieterij gevestigd. Thans hangen nog twee klokken van hem in de Boventoren. Op 11 september 2009 werd er een nieuwe klok opgehangen , gegoten door Laudy in het Groningse Finsterwolde. In 2010 wederom een Laudyklok met daarop de afbeelding van de H. Nicolaas, de patroonheilige van de kerk. In 2011 ten slotte werd het gelui gecompleteerd met nog eens vijf klokken. De nu in totaal negen luidklokken hebben de tonen: des1, es1, f1, ges1, as1, bes1, des2, es2 en f2. De klokken des1 en f1 zijn gegoten door Geert van Wou. Alle door klokkengieter Laudy toegevoegde klokken zijn geheel in de traditie van Van Wou gegoten, zonder oppervlaktebehandeling en zonder stemmen, zuiver op toon. Zo is aldus een middeleeuws gelui 'herboren'.

Graven

In de Bovenkerk zijn vele Kampenaren begraven. Vooraanstaande Kamper families werden begraven in familiegraven waarvan vele zich in de Lemkerkapel, de grafkelder, bevinden. Ook prominente Kampenaren zijn in de kerk begraven, waaronder de schilder Hen-drick Avercamp en, hoewel geen Kampenaar van geboorte, de reeds genoemde klokkengieter Geert van Wou. In het dwarsschip bevindt zich een klein ornament van rood marmer met een groene marmeren urn ter nagedachtenis aan viceadmiraal Jan Willem de Winter (1761-1812). De urn bevat het hart van De Winter. Zijn lichaam is, als enige Nederlander, bijgezet in het Panthéon in Parijs. Een van de opgestelde grafmonumenten in de koorgang is gemaakt ter gedachtenis van Rutger van Breda (†1693) met zijn echtgenote Joanna Aymery (†1703).

Orgels

• Zie Orgels van de Bovenkerk (Kampen) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In de Bovenkerk bevinden zich drie orgels. Het Hinsz-orgel, een koororgel en een kistorgel. De vaste organisten van de orgels in de Bovenkerk, voor de hervormde gemeente, zijn Marco den Toom en Gerwin van der Plaats.

Fotogalerij

1. Sint-Nicolaaskerk Kampen. Interieur, richting het koor. Datering: 3 juli 2007. Foto: Johan Bakker - nl.wikipedia.org 

Licentiestatus: CC BY-SA 3.0 nl

2. Sint-Nicolaaskerk Kampen. Schip van de kerk. Datering: 12 juni 2012. Foto: Weefemwe - nl.wikipedia.org

Licentiestatus: CC BY-SA 3.0 nl

3. Bovenkerk of Sint-Nicolaaskerk Kampen. Datering: 9 april 2006. Foto: Geert C. Smulders, Rosmalen - nl.wikipedia.org

Licentiestatus: Publiek domein

4. Bovenkerk of Sint-Nicolaaskerk Kampen. Noordoostgevel. Datering: 3 juni 2007. Foto: Pepijntje - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

5. Bovenkerk of Sint-Nicolaaskerk Kampen. Het Hinsz orgel. Datering: 30 oktober 2012. Foto: Bourdon16 - nl.wikipedia.org

Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

6. Bovenkerk of Sint-Nicolaaskerk Kampen. Datering: 6 mei 2011. Foto: Fransvannes - commons.wikimedia.org

Licentiesatus: CC BY-SA 3.0

7. Bovenkerk of Sint-Nicolaaskerk Kampen. Overzicht zuid-west zijde naar het noord-oosten. Datering: April 1957.

Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - commons.wikimedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

8. Bovenkerk of Sint-Nicolaaskerk Kampen. Overzicht noordoostgevel. Datering: September 1997.

Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - commons.wikimedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

9. Bovenkerk of Sint-Nicolaaskerk Kampen. Exterieur koorzijde naar het westen. Datering: Juni 1960. 

Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - commons.wikimedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

10. Bovenkerk of Sint-Nicolaaskerk Kampen. Exterieur koorzijde naar het noorden. Datering: Juni 1960.

Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - commons.wikimedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

Zie ook

• Lijst van rijksmonumenten in Kampe
• Huidige website van de Bovenkerk
• Website van de Bovenkerk (gearchiveerd)
• Kampen Overijssel: Laudy- en Van Wouklokken in de Hervormde Nicolaas- of Bovenkerk op YouTube

• Bovenkerk (Kampen) - nl.wikipwedia.org
• Category:Bovenkerk (Kampen) - uit Wikimedia Commons

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/Bovenkerk_(Kampen) - 5 december 2025