Kathedraal van Albi / Baksteengotiek / Gotische architectuur | Christelijk Bouwen door de eeuwen heen

Kathedraal van Albi

De Kathedraal Sainte-Cécile (Frans: Cathédrale Ste-Cécile d'Albi) is het belangrijkste religieuze bouwwerk in de stad Albi in het zuiden van Frankrijk. Het is de zetel van de aartsbisschop van Albi (voluit Albi-Castres-Lavaur). Het kerkgebouw is gewijd aan de heilige Cecilia. De kerk is een van de grootste bakstenen gebouwen in Europa.

Geschiedenis

De kathedraal werd gebouwd tussen 1282 en 1480 in de nasleep van de - vanuit katholiek gezichtspunt - Albigenzische ketterij van de katharen en de kruistocht daartegen. Deze Albigenzische Kruistocht onder leiding van graaf Simon van Montfort leidde tot het verbranden van 400 katharen en talrijke gevallen van verkrachting en plundering. Vandaar ook dat de kathedraal oogt als een kasteel en een goed verdedigbaar bouwwerk. Daarnaast vormde het bouwwerk een uitdrukking van de autonomie van de bisschoppen van Albi tegen het koninklijke gezag. Vlak naast de kathedraal ligt het Palais de Berbie (nu museum voor Toulouse-Lautrec), het aartsbisschoppelijk paleis dat in dezelfde periode werd gebouwd, en door zijn gebrek aan ramen nog meer dan de kerk de indruk van een fort maakt.

Aan het eind van de vijftiende en het begin van de zestiende eeuw werd het interieur luxueus verfraaid met een rijk doksaal en uitgebreide fresco's. De opdrachtgevers waren bisschop Louis I d'Amboise en zijn neef en opvolger, Louis II d'Amboise.[1] Ook verrees in 1492 de als een kasteel ogende toren.

In de zeventiende eeuw werd een kapel onder in de toren gebouwd, waarbij een deel van het fresco van het Laatste Oordeel verloren ging. Later werd het flamboyante zuidportaal door een pleisterlaag aan het oog onttrokken. Ten tijde van de Franse Revolutie, in 1792, werd weliswaar de schatkamer van de kathedraal geplunderd, maar een beeldenstorm bleef uit, het interieur werd gespaard, terwijl de meeste kerken in Frankrijk zwaar te lijden hadden van de revolutionairen. Dientengevolge is de kathedraal van Albi een van de weinige grote kerken waarvan het interieur er nog even rijk en weelderig uitziet als rond het jaar 1600.

Exterieur

De kerk staat op een rots die de rivier de Tarn domineert en is gebouwd in een zuidelijk gotische stijl. Enkele opmerkelijke architecturale elementen van de fort-achtige kerk zijn de 78 meter hoge klokkentoren en het contrasterende zuidportaal in een fijnmazige gotische stijl van Dominique de Florence (circa 1392), geflankeerd door een stevige kasteeltoren.

Interieur

Het interieur staat in schril contrast met de afwerende buitenkant. Het centrale priesterkoor, voorbehouden voor religieuzen, wordt afgesloten door een flamboyant doksaal met een groep polychrome beelden. Onder het orgel bevindt zich links en rechts een fresco van het Laatste Oordeel, toegeschreven aan onbekende Vlaamse schilders (tot stand gekomen tussen 1474 en 1483).

De fresco's op het blauwe gewelfde plafond bestaan uit het grootste en oudste ensemble van de Italiaanse renaissanceschilderkunst in Frankrijk. Ook de muren zijn overal versierd met geometrische figuren, eveneens met blauw als dominerende kleur. Dit 'bleu du roi' is geen plantaardig vervaardigde verfstof, maar werd gemaakt van gemalen lapis lazuli en koperoxide. Daardoor heeft het de tand des tijds goed doorstaan.

Uit het begin van de 16e eeuw is een gepolychromeerde houten Ecce Homo bewaard, waarin de hand van de Meester van Biron is herkend.[2]

Het grote orgel, een werk van de kunstenaar Christophe Moucherel, dateert uit de 18e eeuw.

1. Kathedraal Sainte-Cécile Albi. Datering: 3 augustus 2021 - Foto: Didier Descouens - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

Zicht op de oostzijde van de kathedraal Sainte-Cécile – de apsis. César Daly begint in 1845 met de restauratie van de kathedraal en legt zijn taak in 1877 neer, nadat hij deze heeft voltooid. De waterdichtheid van het dak vormt een bedreiging voor de gewelfschilderingen. Hij houdt toezicht op de restauratie van het dak en brengt wijzigingen aan. De pannendaken die – zoals bij veel gebouwen – over de muren heen staken, worden ingekort; de muren worden zeven meter verhoogd en voorzien van een kroonlijst met gewelfmotief. Hierdoor blijft het dak aan het zicht van bezoekers onttrokken. De ronde steunberen worden voorzien van pinakels, maar protesten van de inwoners leiden ertoe dat deze weer worden verwijderd, op drie na.

2. Kathedraal Sainte-Cécile Albi. interieur. Het schip met zicht op het orgel. Datering: 25 juni 2009. Foto: Benh LIEU SONG - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

Indeling

hoogte klokkentoren: 78 m
lengte totaal: 113,5 m
lengte binnenkant: 100 m
breedte totaal: 35 m
breedte binnenkant: 30 m
hoogte van de muren: 40 m
hoogte van de bogen: 30 m
dikte van de muren aan de basis: 2,5 m

3. Kathedraal Sainte-Cécile Albi. Plattegrond. Datering/Foto: Deze afbeelding is afkomstig van Woordenboek van de Franse architectuur van 11e tot 16e eeuw (1856) door Eugène Viollet-le-Duc (1814-1879) - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: Publiek domein

4. Kathedraal Sainte-Cécile Albi. Gotisch baldakijn bij de ingang van de kathedraal, zuidzijde. Datering: 3 augustus 2021. Foto: Didier Descouens - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

5. Kathedraal Sainte-Cécile Albi. Portaal van de kathedraal, zijaanzicht. Datering: Juli 2006. Foto: G.Lanting - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY 3.0

6. Kathedraal Sainte-Cécile Albi. Klokkentoren, gezien vanuit de stad. Datering: 15 augustus 2022. Foto: Didier Descouens - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0