De Dom van Regensburg (Duits: Dom St. Peter) is de bekendste kerk van Regensburg en de kathedraal van het bisdom Regensburg. De kerk behoort tot de belangrijkste gotische kerken in Zuid-Duitsland en is de enige gotische kathedraal in Beieren. De bouw begon in 1273 en werd pas in 1872 voltooid. De dom is ook bekend als thuisbasis van de Regensburger Domspatzen, een van de oudste jongenskoren ter wereld.

Bouwgeschiedenis

De huidige kathedraal werd gebouwd als opvolger van een romaanse voorganger. De eerste vermelding van een aan Sint-Petrus gewijde domkerk in Regensburg dateert uit 792, ruim vijftig jaar nadat Bonifatius het bisdom in 739 had gesticht. De romaanse dom-kerk viel in 1273 ten prooi aan de vlammen, waarna iets westelijker een nieuwe kerk werd gebouwd. Van de oorspronkelijke kerk bleef alleen de Eselsturm aan de noordzijde van de huidige kathedraal bewaard. Van de huidige kerk is de oostzijde het oudste.

In de late middeleeuwen werd de bouw gestaakt, om pas in de negentiende eeuw hervat te worden. Uit die tijd dateren de spitsen op de beide 105 meter hoge westtorens, die op initiatief van de Beierse koning Lodewijk I na 1859 werden voltooid, en de dakruiter, die tussen 1870 en 1872 tot stand kwam.

Exterieur

Het hoofdportaal van de dom met zijn heiligenbeelden is een triangelportaal (naar de plattegrond ervan) en dateert uit het einde van de 14de eeuw. De restauratie ervan werd in 2006 ter gelegenheid van het bezoek van de (Beierse) paus voltooid. Aan de zuidkant van de kathedraal bevindt zich een 650 jaar oude, stenen "jodenzeug" (Judensau), een antisemitische karikatuur, zoals die ook op andere middeleeuwse kerken te vinden zijn.

Interieur

In het interieur bevindt zich bij de vier vieringszuilen een zogenaamde verkondigingsgroep, die zich oorspronkelijk in het koor bevond en waarvan de twee oudste beelden van omstreeks 1280 dateren, dus uit de oudste bouwperiode van de nieuwe kerk. Deze beelden, die Maria en de aartsengel Gabriël voorstellen, zijn gemaakt door de "Erminoldmeester", die deze naam draagt omdat hij ook de maker was van het grafmonument voor de invloedrijke 12de-eeuwse abt Erminold in een naburig klooster.

Het hoofdaltaar in het koor is vroeg classicistisch. De zijaltaren hebben gotische beelden. De stenen preekstoel in het middenschip dateert uit 1482 en is in 1556/1557 door Petrus Canisius gebruikt.

De dom heeft waardevolle glas-in-loodramen, waarvan de oudste uit de 13de eeuw dateren en de jongste uit 1988.

Afmetingen

1. Dom van Regensburg. Datering: 2008. Foto: Bkmd - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: Publiek domein

2. Dom van Regensburg. Zuidgevel (voordat de torens in 2005 werden schoongemaakt). Datering: 17 februari 2004.

Foto: Michael.chlistalla - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

3. Dom van Regensburg. Interieur - schip en koor. Datering: 22 december 2024. Foto: Helmlechner - nl.wikipedia.org

Licentiestatus: CC0

4. Dom van Regensburg. Aanzicht van de westgevel. Datering: 2011. Foto: Hpschaefer - de.wikipedia.org

Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

5. Dom van Regensburg. Detailopname: Ezeltoren aan de noordzijde. Datering: 15 juni 2017.

Foto: Steffen Schmitz (Carschten) - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

6. Dom van Regensburg. Zuidelijk transept met fries onder de topgevel met bladmotief (midden, ca. 1310). Datering: 2008.

Foto: Bkmd - de.wikipedia.org - Licentiestatus: Publiek domein

7. Dom van Regensburg. De torens van de kathedraal van Regensburg in aanbouw in het voorjaar van 1865, historische foto in het Diocesaan Museum van Regensburg. Datering: 1865. Foto: Franz Josef Denzinger - Fuchs, Fr. Die Regensburger Domtürme 1859-1869.  Regensburg, 2006 - de.wikipedia.org - Licentiestatus: Publiek domein

8. Dom van Regensburg. Hoofdportaal van de Kathedraal na de restauratie. Datering: 8 oktober 2006. 

Foto: Sebastian Fischer - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

9. Dom van Regensburg. Westgevel (januari 2010): Het middenstuk toont een groter gedeelte dat is opgetrokken uit groenzandsteen in plaats van kalksteen. Datering: 1 januari 2010. Foto: Wolfgang Pehlemann - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0 de

10. Dom van Regensburg. Zilveren hoogaltaar. Datering: 13 juni 2015. Foto: Rufus46 - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

11. Dom van Regensburg. Ciborium in het zuidelijke koor, ervoor het altaar van de festiviteiten van Helmut Langhammer.

Datering: 22 december 2024. Foto: Helmlechner - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC0

12. Dom van Regensburg. Interieur van de kathedraal; links op de voorgrond het bronzen monument voor Filips van Beieren. Datering: 22 december 2024. Foto: Helmlechner - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC0

13. Dom van Regensburg. Koororgel met Positiv in het koor aan de linkerkant. Datering: 2 juni 2007.

Foto: Aconcagua - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

14. Dom van Regensburg. Het Rieger-Orgel uit 2009. Datering: 6 september 2014. Foto: Dr. Bernd Gross - de.wikipedia.org

Licentiestatus: CC BY-SA 3.0 de

15. Dom van Regensburg. De Große Fürstin uit 1696 in de houten klokkentoren van de noordelijke toren. Datering: 6 november 2009.

Foto: Andreasdz - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

Literatuur

• Achim Huber — Manfred Schuller (1995): Der Dom zu Regensburg. Vom Bauen und Gestalten einer gotischen Kathedrale. Regensburg.

Noot

1. http://geodaten.bayern.de/denkmal_static_data/externe_denkmalliste/pdf/denkmalliste_merge_362000.pdf.

Zie ook

• (de) Bisdom Regensburg
• (de) Domschatkamer
• (de) Foto's Regensburger Dom
• (de) Virtuele tour

Externe links/verwijzingen

• Dom van Regensburg - nl.wikipedia.org
• Regensburger Dom - de.wikipedia.org
• Category:Regensburg Cathedral - uit Wikimedia Commons

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/Dom_van_Regensburg - 15 september 2025