Munster van Ulm

Het Munster van Ulm is de in gotische stijl gebouwde hoofdkerk van Ulm in Baden-Württemberg. Het gebouw staat vooral bekend om zijn toren, maar verloor op 29 oktober 2025 zijn titel van hoogste kerktoren ter wereld aan de Sagrada Família in Barcelona. De kerk heeft nooit de status van kathedraal gehad. Sinds 1531 is het een protestantse kerk. Het munster behoort tot de gotische kerkge-bouwen waar al in de middeleeuwen aan begonnen is, maar die pas eind 19e eeuw werden voltooid.

Afmetingen

Beroemd is deze kerk vooral door de kerktoren van 161,53 m, die van 1890 tot oktober 2025 de hoogste ter wereld was. De toren kan beklommen worden tot ongeveer 150 m hoogte, via een trap met 768 treden. Niet alleen de toren, ook het kerkgebouw zelf heeft zeer grote afmetingen: een lengte van 123,56 m, een breedte van 48,8 m, een oppervlakte van 8260 vierkante meter. De gewelf-hoogte van het middenschip bedraagt 41,6 m.

Bouwgeschiedenis

Met de bouw werd in de 14e eeuw begonnen. In 1377 begon men met het koor, zoals gebruikelijk. In de navolgende 150 jaar hebben vele bouwmeesters aan de kerk gewerkt. Eerst werd het een hallenkerk, met 3 gelijke schepen. Een plan voor een 150 m hoge toren was er toen al. In 1405 werd de kerk gewijd. Toen de constructie niet deugdelijk bleek werden de zijschepen in 1492 afgebroken en lager opgetrokken. In 1530 ging de gemeente over tot de protestantse kerk. Van het oorspronkelijk interieur is na de beelden-storm niet veel bewaard gebleven. De toren was tot ongeveer 100 m opgetrokken. Tot 1844 heeft de bouw vrijwel stilgelegen. In de 19e eeuw kwam er een periode van welvaart en werden de bouwplannen weer groots opgepakt.

Het schijnt dat het bouwplan voor de torenspits nog is aangepast toen bleek dat de dom van Keulen 157 m hoog werd. In 1890 was de bouw voltooid in de huidige vorm. In de Tweede Wereldoorlog heeft de kerk relatief weinig schade opgelopen.

Interieur

Boven het hoofdportaal is het Bijbelse scheppingsverhaal uitgebeeld. Er zijn nog gebrandschilderde ramen uit de 15e eeuw. Bijzonder is het koorgestoelte met veel eikenhouten houtsnijwerk uit 1469-1474. Verder een 26 m hoog sacramentshuis uit 1467 en een hoog-altaar uit 1521. Het hoofdorgel met 95 registers en 7720 pijpen dateert van 1968-1969.

1. Munster van Ulm. Datering: 9 februari 2005. Foto: Patrick Six - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

2. Munster van Ulm. Grondplan. 

English: Ulm Minster, plan.

A. Entrance hall.
B. Main porch.
C. Tower hall.
D. Nave.
E. Aisles.
F. Choir.
G. Sacristy.
H. Besserer Chapel.
J. Reithart Chapel.
K. High altar.
L. Old tabernacle.
M. Choir stalls.
N. Tabernacle.
O. Baptismal font.
P. Holy-water font.
Q. Side porches.
R. Organ entrance.
S. Pulpit.

Datering: 9 oktober 1891. Afbeelding: J.A. van der Sluijs Veer - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: Publiek domein

3. Munster van Ulm. Luchtbeeld. Datering: 22 augustus 2010. Foto: Seematze - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY 3.0

4. Munster van Ulm (aan de Donau).  Westaanzicht. Datering: 1910. Foto: Onbekend (Neue Photographische Gesellschaft, Steglitz) - taken from the book: Wilhelm Pinder: Deutsche Dome des Mittelalters, Serie „Die Blauen Bücher“, Sondergruppe „Die Welt des Schönen“, Verlag Karl Robert Langewiesche, 1910 - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

5. Munster van Ulm. Zandsteen en baksteen in de westgevel. Datering: 9 oktober 2007. Foto: Gerhard Giebener - de.wikipedia.org

In Ulm is de overgang van de middeleeuwen naar de moderne tijd slechts een steenworp afstand. De gotische kathedraal, met de hoogste kerktoren ter wereld, staat niet ver van het "Nieuwe Centrum" van Ulm met zijn moderne architectuur. De stad wordt gedomineerd door de 161 meter hoge toren van de kathedraal, een meesterwerk van gotische architectuur. Het schip alleen al is 124 meter lang. De bouw begon in 1377 en duurde tot 1543, toen de kathedraal bijna voltooid was. Een tweede bouwfase vond plaats van 1844 tot 1890. De luchtaanvallen tijdens de Tweede Wereldoorlog brachten weinig schade toe aan de kathedraal; eventuele schade werd later hersteld. Ook vandaag de dag vereist de kathedraal voortdurend onderhoud en restauratie. - Licentiestatus: CC BY 2.0

6. Munster van Ulm. Westaanzicht. Datering: 24 januari 2018. Foto: Tilman2007, re-darkened by Ulamm - de.wikipedia.org

Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

7. Munster van Ulm. De top van de toren gezien vanaf de binnenkant (vanaf de trap naar het uitkijkplatform).

Datering: 22 september 2012. Foto: Gary A. Baratta - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

8. Munster van Ulm. Het koor ligt een verdieping lager dan het schip, de kapitelen van de triomfboog bevinden zich net onder de top van de arcadebogen. Datering: 13 september 2009. Foto: Zairon - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

9. Munster van Ulm. Noordelijke zijbeuken, centrale keizerlijke adelaar afgeschermd bij de onderverdeling. Datering: 4 oktober 2016.

Foto: Ulamm - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

10. Munster van Ulm. noordelijke zijbeukmuur en lichtvenster. Datering: 4 oktober 2016.

Foto: Ulamm - de.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

Zie ook

Literatuur

  • Elmar Schmitt, Adolf Silberberger: Das Ulmer Münster in Vergangenheit und Gegenwart. Konrad, 1989, ISBN 387437288X

Externe links

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/Munster_van_Ulm - 5 december 2025

Pagina toegevoegd: 3 maart 2026 - Algemene informatie Munster van Ulm + Foto nr. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.