Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs

De kerk van Saint-Nicolas-des-Champs ( Frans: Église Saint-Nicolas-des-Champs; letterlijk: Sint-Nicolaas-in-de-velden ) is een katho-lieke kerk in het derde arrondissement van Parijs. Vroege delen van de kerk, waaronder de westgevel, gebouwd tussen 1420 en 1480, zijn in de flamboyante gotische stijl, terwijl latere delen, waaronder het zuidportaal, grotendeels gebouwd tussen 1576 en 1586, voorbeelden zijn van Franse renaissancearchitectuur  De kerk is met name opmerkelijk vanwege de renaissancebeeldhouwkunst, de decoratie en de grote collectie Franse renaissanceschilderijen in het interieur. [1] [2]

Geschiedenis

De eerste kapel werd aan het einde van de 11e eeuw gebouwd door de monniken van de priorij van Saint-Martin-des-Champs, een benedictijnenklooster, als kerk voor de dienaren van de abdij. De abdij was in die tijd een van de belangrijkste in Frankrijk; ze werd "de derde dochter van Cluny" genoemd, naar de abdij van Cluny in Bourgondië, het klooster dat verantwoordelijk was voor de Cluniacense hervormingen van de orde. Ze bevindt zich naast het Musée des Arts et Métiers , een museum voor industriële kunst en ambachten, dat de plek van de oorspronkelijke priorij van Saint-Martin inneemt en een deel van het oude klooster bewaart. [2]

Toen de abdij en de kapel werden gebouwd, lagen ze buiten de stadsmuren, maar geleidelijk aan werd de stad eromheen omsloten en werd de kapel ook gebruikt door de bewoners van de nieuwe wijk die rond de priorij ontstond. De kerk werd aan het einde van de 12e eeuw herbouwd en vergroot. De vroege kenmerken van de kerk, waaronder de westgevel, de lagere klokkentoren, de eerste zeven traversen van het schip en het eerste zijschip aan de zuidzijde, werden tussen 1420 en 1480 gebouwd in de flamboyante laat-gotische stijl. [1]

Naarmate de bevolking bleef groeien, werd de kerk tussen 1576 en 1586 opnieuw vergroot. Er werden extra dwarsbalken aan het schip toegevoegd, evenals dubbele zijbeuken aan de lagere zijgedeelten aan de noord- en zuidzijde, en een zeer decoratief portaal naar het zuidelijke transept. De toren, die oorspronkelijk los stond, werd omgeven door de kerkstructuur en verhoogd. Al deze toe-voegingen waren in de Franse renaissancestijl. [1]

Van 1613 tot 1615 vond er een nieuwe uitbreiding plaats. Hierbij werden twee extra dwarsbalken aan het schip toegevoegd, evenals een dubbele omgang met straalkapellen. Het koor werd vergroot en de apsiskapel en de koepel werden aan de oostkant gebouwd. [1] [2]

De kerk werd tijdens de Franse Revolutie gesloten en kortstondig omgebouwd tot een tempel gewijd aan " Hymen en Trouw". Veel van de kunstwerken werden vernietigd of verdwenen. In december 1792 ontving een schilder en ondernemer genaamd Croupart van de revolutionaire regering de opdracht om alle muurschilderingen in een twaalftal kapellen met pleister te bedekken, "om de sym-bolen van feodalisme en bijgeloof te verwijderen". In 1802 werd het weer een kerk en tussen 1823 en 1829 werd het volledig geres-taureerd. Tijdens de Commune van Parijs (maart-mei 1871) werd de kerk drie maanden gesloten en gebruikt als socialistische ver-gaderzaal.

In 1995 werd de kerk formeel geassocieerd met de Emmanuelgemeenschap, een evangelisch- katholieke beweging. [3]

1. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Westgevel van de Saint Nicolas des Champs-kerk, foto genomen vanaf de Greneta-straat. Datering:  September 2008. Foto: Benchaum - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

2. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. De westgevel vóór 1892. Datering: 1892. Foto: Paul Robert -Ministère de la Culture (Frankrijk) - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - en.wikipedia.org - Licentiestatus: Publiek domein

3. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Zuidelijke gevel. Overblijfsel van de oude abdij naast de kerk (1892 -Mediabibliotheek voor architectuur en erfgoed). Datering: 1892. Foto: Paul Robert -Ministère de la Culture (Frankrijk) - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - en.wikipedia.org - Licentiestatus: Publiek domein

Buitenkant

De klokkentoren staat iets verder naar achteren ten opzichte van de westgevel. Het onderste gedeelte dateert uit de 15e eeuw, terwijl het bovenste gedeelte in de 17e eeuw werd herbouwd. [4]

De westgevel dateert uit de 15e eeuw en is uitgevoerd in de flamboyante stijl, met drie pignons of spitse gevels die corresponderen met het schip en de twee lagere zijbeuken. De buitenste pignons hebben kleine ronde vensters en zijn met de centrale pignon ver-bonden door luchtbogen. De centrale westgevel heeft het hoofdportaal, omlijst door een spitsboog, een accolade en twee steun-beren. Boven het portaal bevindt zich een groot venster met drie verticale ribben. Boven het venster bevindt zich een grotere gevel, met bovenaan een klein roosvenster met drie lobben. Al het beeldhouwwerk op de westgevel dateert uit 1843. [4]

Terwijl de westgevel flamboyant is, heeft de zuidgevel een renaissanceportaal dat aan het einde van de 16e eeuw werd gebouwd, met pilasters en zuilen die de klassieke orden vertegenwoordigen. De decoratie omvat gebeeldhouwde bustes van vrouwen en engelen die op trompetten blazen ter ere van God. Aan de westgevel is de onderkant van de portiek versierd met bijzonder gedetailleerd gebeeldhouwd eikenhout uit de 17e eeuw. De consoles van de muren aan de westgevel zijn versierd met gebeeldhouwde figuren van gevleugelde vrouwen die op trompetten blazen. [5]

4. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. De westgevel. Datering: 28 december 2011. Foto: Patrick Nouhailler's…en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

5. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Het westportaal, in flamboyante gotische stijl (15e eeuw). Datering: 23 december 2015.

Foto: Mbzt - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

6. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Detail van het zuidelijke portaal, in renaissancestijl (17e eeuw). Datering: 3 september 2017 - Foto: Mbzt - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

7. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Zuidgevel en transept, met pinakels op de verborgen bogen. Datering: 23 december 2015.

Foto:  Mbzt - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

8. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Detail van de toren, met waterspuwers om regenwater af te voeren.

Datering: 23 december 2015. Foto:  Mbzt - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

Interieur

Het meest opvallende kenmerk van het interieur is het woud van honderd zuilen. Het flamboyante interieur werd in de 17e en 18e eeuw grotendeels aangepast aan de eisen van de meer klassieke stijl van de Franse renaissance-architectuur. De gotische zuilen die de arcaden en gewelven in het koor ondersteunden, werden vervangen door klassieke Dorische zuilen, bekroond met pilasters in Ionische stijl. Bovendien werd het meeste glas-in-lood in de bovenste ramen verwijderd en vervangen door wit glas, om meer licht in het interieur te brengen en het lezen van teksten te vergemakkelijken. [4]

Het oudste deel van het interieur, uit de vijftiende eeuw, bevat de eerste zeven traversen van het schip en het eerste zijschip aan de zuidzijde. In de zestiende eeuw werden de volgende vier traversen toegevoegd, evenals een tweede benedenschip aan de zuidzijde en twee nieuwe benedenschepen aan de noordzijde. Aan het begin van de zeventiende eeuw werden de laatste twee traversen toe-gevoegd, samen met het koor, de dubbele omgang, of zijbeuken rond het oostelijke uiteinde achter het koor; en de kapellen in de apsis. [6]

9. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Het schip vanaf het westen, tegenover het koor. Datering: 16 oktober 2012.

Foto: Sailko - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

10. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Het koor en het transept, met klassieke zuilen. Datering: 23 december 2015.

Foto: Mbzt - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

11. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Uitbundige gewelven van het koor. Datering: 23 april 2017.

Foto: Guilhem Vellut uit Parijs, Frankrijk - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY 2.0

Interieur van de westelijke veranda (17e eeuw)

12. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Gesneden interieurdecoratie van de westelijke portaal. 

Datering: 23 april 2017. Foto: Guilhem Vellut uit Parijs, Frankrijk - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY 2.0

13. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Gebeeldhouwd plafond van de westelijke portaal (17e eeuw). Datering: 27 februari 2021.

Foto: Casazza Léon - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

14. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Detail van het gebeeldhouwde en vergulde interieur, westelijke portaal.

Datering: 23 april 2017. Foto: Guilhem Vellut uit Parijs, Frankrijk - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY 2.0

15. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Detail van de houtsnijwerken op de westelijke portaal. Datering: 23 april 2017.

Foto: Guilhem Vellut uit Parijs, Frankrijk - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY 2.0

Het westelijk portaal is de vestibule van de kerk en werd vaak gebruikt voor ceremonies, waaronder doopceremonies, zegeningen van echtparen en het uitdelen van aalmoezen aan de armen. Het houtsnijwerk en de beeldhouwwerken werden gemaakt tussen 1647 en 1649 door Adrien Lepautre en Philippe de Buyster. Het plafond wordt ondersteund door twee grote consoles in de vorm van torso's van vrouwen met vleugels. Zij maakten ook een rijk versierde, gebeeldhouwde bank in het interieur van de kerk voor de kerkmeesters die verantwoordelijk waren voor de oudere parochianen. Deze bank verdween tijdens de Revolutie. Hij werd in 1806 vervangen door een nieuwe bank, die zich nu aan de noordzijde van het schip bevindt, gemaakt door de meester-houtsnijder Jacob-Desmalter, die ook meubels maakte voor de residenties van Napoleon. De bank had vroeger acht gebeeldhouwde zuilen, maar deze werden in 1856 verwijderd. [7]

  • Kunst en decoratie

Het altaarstuk (17e eeuw)

16. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Retabel van Saint-Nicolas-des-Champs. Datering: 1629.

Foto: Guilhem Vellut uit Parijs, Frankrijk - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY 2.0

17. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. "De Hemelvaart van de Maagd" (bovenste schilderij), van Simon Vouet.

Datering: 27 februari 2021. Foto: Casazza Léon - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

18. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Detail van "De Hemelvaart van de Maagd" (onderste schilderij), van Simon Vouet.

Datering: 27 februari 2021. Foto: Casazza Léon - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

19. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Het Retabel. Datering: 1629. Foto: Simon Vouet - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

Het meest opvallende kenmerk van het interieur is het retabel, ofwel altaarstuk. Het werd voltooid in 1629 en is een van de zeldzame voorbeelden van een groot altaarstuk uit de 17e eeuw in Parijs. Het altaar werd gemaakt door de beeldhouwer Jacques Sarazin (1592-1660). Het beslaat het gehele koor en heeft de architectonische vorm van de jezuïetenkerken in Rome. Het was voornamelijk ont-worpen om twee schilderijen van Simon Vouet (1590-1649) tentoon te stellen: "De apostelen bij het graf van de Maagd" (onderaan) en "De Hemelvaart van de Maagd" (bovenaan), die de glorie van de hemel uitbeelden. Een groep engelen bovenaan het onderste schilderij dient als verbinding tussen de twee onderwerpen. [6]

Fresco's

20. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Het fresco 'De Opstanding' in het gewelf, van Michel Corneille de Oudere (1601-1664). "De Opstanding van Christus", overzicht van het fresco in het gewelf van Michel Corneille l'Ancien (1601-1664), kerk Saint Nicolas des Champs in Parijs. Restauratie van 2010/2011. Datering: 1640 - 1650. Foto: Jebulon - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC0

21. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. "De val van de rebelse engelen", van Quentin Varin (Kapel 16). Datering: 27 februari 2021.

Foto: Quentin Varin - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

22. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. Gewelf van kapel 21 (zuidzijde), met engelen en de Heilige Lijkwade. Datering: 1640-1650.

Foto: Jebulon - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC0

23. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. De aankondiging aan de herders, door Nicolas Chaperon (1612-1656).

Datering: 27 februari 2021 - Foto: Casazza Léon - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

De fresco's op de muren en plafonds van de kapellen vertegenwoordigen het werk van enkele van de belangrijkste Franse kunste-naars uit de 17e eeuw. Nicolas Chaperon was een leerling van Poussin in Rome, en Michel Corneille de Oudere en Quentin Varin creëerden belangrijk decoratief werk in Parijse kerken. Het beroemdste werk van Michel Corneille de Oudere, "Sint Paulus en Sint Barnabas te Lystra", bevindt zich in de Notre Dame de Paris.

Schilderijen in kapellen

De 33 kapellen van de kerk tonen een gevarieerde en kleurrijke verzameling werken van belangrijke Franse religieuze schilders, maar ook van Italiaanse en Spaanse kunstenaars uit de 16e en 17e eeuw.

24. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. "De Besnijdenis van Christus" door Giovanni Battista Trotti (1559-1619) (Kapel van de Verlosser, Disambulant). Datering: 27 februari 2021 - Foto: Casazza Léon - en.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0

25. Saint-Nicolas-des-Champs - Parijs. "Sint Rochus en de Engel" van Claude Simpol (ca. 1680-1700) (Kapel 17, nu ingang naar de sacristie). Datering: 1650. Foto: Claude Simpol - en.wikipedia.org - Licentiestatus: Publiek domein

Noten en bronvermeldingen

  1.  Hillairet, Jacques, "Connaissance du Vieux Paris" (2020), p. 123
  2.  Dumoulin, Ardisson, Maingard en Antonello,Églises de Paris (2010), p. 50
  3.  Dumolin, Ardisson (2010), p. 50
  4.  Hillairet, Jacques, "Connaissance du Vieux Paris" (2020), p. 124
  5.  Dumoulin, Ardisson 2010, p. 51
  6.  , Ardisson (2010), p. 51
  7.  Audiganne, Armand, "Paris dans sa splendeur sous Napoléon III: monumenten, beelden, historische scènes, beschrijvingen en geschiedenis" Deel 1, deel 1
  8.  Dumoulin, Ardisson 2010, p. 54
  9.  Dumoulin, Ardisson 2010, p. 55
  10. "Boeken in braille" . Afb.org . American Foundation for the Blind. 2013. Gearchiveerd van het origineel op 1 december 2017.
  11.  Mellor, blz. 78.

Bibliografie (in het Frans)

  • Dumoulin, Aline; Ardisson, Alexandra; Maingard, Jérôme; Antonello, Murielle; Églises de Paris (2010), Éditions Massin, Issy-Les-Moulineaux, ISBN 978-2-7072-0683-1
  • Hillairet, Jacques; Connaissance du Vieux Parijs ; (2017); Uitgave Payot-Rivages, Parijs; (in het Frans). ISBN-nummer 978-2-2289-1911-1

(in het Engels)

Zie ook

Externe links/verwijzingen

Geraadpleegde bron: en.wikipedia.org/wiki/Saint-Nicolas-des-Champs,_Paris - 29 november 2025

Pagina bijgewerkt: 2 mei 2026 - Vervolg algemene beschrijving + Foto nr. 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25