Sint-Martinuskerk (Oudegracht 401) Utrecht

De Sint-Martinuskerk was een kerkgebouw in de zuidelijke binnenstad van Utrecht, aan de Oudegracht. De huidige Sint-Maartenskerk, die een vroegere schuilkerk vervangt, is in neogotische stijl ontworpen door architect Alfred Tepe en werd gebouwd tussen 1899 en 1901. Deze kerk verving een oudere kerk uit 1753, die is afgebroken om plaats te maken voor de nieuwbouw.[1]

Leegstand en Hergebruik

Na de sluiting in 1974, als gevolg van een afgenomen kerkbezoek, stond het gebouw jarenlang leeg.

Sint-Jodocuskerk

In het televisieseizoen 1982-1983 diende het kerkgebouw, onder de naam Sint-Jodocuskerk, als decor voor de televisieprogramma's uit het fictieve Juinen, gecreëerd door Van Kooten en De Bie. Het gebouw werd ter beschikking gesteld door de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders van Juinen.[2]

Aan het eind van de jaren '80 werd de kerk verbouwd tot appartementen door architect Dolf de Maar. Een deel van het neogotische interieur verhuisde na de sluiting naar de Sint-Antonius Abtkerk in Loo, eveneens een ontwerp van Tepe. Het altaar vond een nieuwe bestemming in de huiskapel van het Ariënskonvikt, terwijl de glas-in-loodramen naar de Sint-Martinuskerk in Makkum gingen.

Voor de kerk staat een ruiterstandbeeld van Sint-Maarten, ontworpen door Albert Termote, dat in 1948 werd onthuld.[3] Aan de linkerkant van het pleintje bevindt zich de voormalige pastorie, die dateert uit de bouwperiode van de kerk, terwijl rechts een overdekte fietsenstalling uit 1948 te vinden is.

Foto-Galerie

1. Catalogusnummer: 80877. Interieur van de neogotische Sint-Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht: schip, gezien vanaf het koor. In 1974 buiten gebruik gesteld wegens teruglopend kerkbezoek. Nu zijn er appartementen in gevestigd.

Datering: Tussen 01-01-1972 en 31-12-1972. Foto: Gemeentearchief Utrecht - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl  Licentiestatus: CC-BY-4.0

2. Catalogusnummer: 67987. Interieur van de Sint-Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht: afbeelding van het derde glas-in-loodraam in de zijbeuk aan de epistelzijde voorstellende een ongelukkige langs de weg, met een passerende priester en leviet; op de achtergrond de Samaritaan. Datering: Februari 1987.

Foto: Fotodienst GAU - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl 
Opmerking: De foto is onderdeel van een serie interieuropnamen, met name van de glas-in-loodramen, vervaardigd in verband met de verbouwing van de kerk, waarbij de ramen zouden worden verwijderd. De ramen waren toen al gedeeltelijk beschadigd.
De ontwerptekeningen van de ramen bevinden zich in het Rijksmuseum Het Catharijneconvent, inv.nr. R.M.C.C. tek. 9 nr. III sub 43.
Litt.: Bibl.HUA IX G 29, G.J. van Rijnsoever c.m., St. Maarten in de Tolsteeg (blz. 110). Licentiestatus: CC-BY-4.0

3. Catalogusnummer: 67972. Interieur van de Sint-Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht: tweede glas-in-loodraam in de zijbeuk aan de evangeliezijde; de zaaier van het Woord van God uit de parabel van Christus; in de onderrand van het raam een afbeelding van de Nicolaikerk (Nicolaaskerkhof) te Utrecht. Datering: Februari 1987.

Foto: Fotodienst GAU - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Opmerkingen:: De foto is onderdeel van een serie interieuropnamen, met name van de glas-in-loodramen, vervaardigd in verband met de verbouwing van de kerk, waarbij de ramen zouden worden verwijderd. De ramen waren toen al gedeeltelijk beschadigd.
De ontwerptekeningen van de ramen bevinden zich in het Rijksmuseum Het Catharijneconvent, inv.nr. R.M.C.C. tek. 9 nr. III sub 43.
Litt.: Bibl.HUA IX G 29, G.J. van Rijnsoever c.m., St. Maarten in de Tolsteeg (blz. 108-109). Licentiestatus: CC-BY-4.0

4. Voormalige Sint-Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht. Datering: 15 juli 2008.

Foto: Joris - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

5. Voormalige Sint-Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht: Achterzijde. Datering: 19 juni 2006

Foto: Kattenkruid - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0

6. Catalogusnummer: 124059. Interieur van de Sint Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht: schip.

Datering: Tussen 01-01-1910 en 31-12-1915. Opmerking: De prentbriefkaart bevindt zich in een mapje "Katholieke Kerken van Utrecht", uitgegeven door Boekhandel Dekker & v.d. Vegt, Oudegracht T.Z. 42 in ca. 1919.

Foto: Onbekend - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl - Licentiestatus: Publiek Domein

7. Catalogusnummer: 80881. De St.-Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht, met op de voorgrond het standbeeld van St.-Maarten.
Datering: 1 januari 1972. Foto: Fotodienst GAU, Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: CC-BY-4.0 licentie

8. Catalogusnummer: 4750. Interieur van de St.-Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht: het koor.
Datering: 1915 - 1935. Foto: Uitgever Huinck, P.J. - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: Publiek Domein

9. Catalogusnummer: 817489. Interieur van de lege St.-Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht, voor de verbouwing tot appartementencomplex: het middenschip richting koor. N.B. In het koor staan twee auto's geparkeerd.
Datering: Februari 1985. Foto: Fotodienst GAU, Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl - Licentiestatus: CC-BY-4.0 licentie

10. Catalogusnummer: 67977. Interieur van de St.-Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht: priesterkoor met links de Mariakapel en rechts de St.-Jozefkapel; voorstelling raam boven zijkoor evangeliezijde: links Mattheus en rechts Marcus; voorstelling raam boven zijkoor epistelzijde: links Lucas en rechts Johannes.  Datering: Februari 1987.
Foto: Fotodienst GAU, Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl
Opmerking: De foto is onderdeel van een serie interieuropnamen, met name van de glas-in-loodramen, vervaardigd in verband met de verbouwing van de kerk, waarbij de ramen zouden worden verwijderd. De ramen waren toen al gedeeltelijk beschadigd.
De ontwerptekeningen van de ramen bevinden zich in het Rijksmuseum Het Catharijneconvent, inv.nr. R.M.C.C. tek. 9 nr. III sub 43.
Litt.: Bibl.HUA IX G 29, G.J. van Rijnsoever c.m., St.-Maarten in de Tolsteeg (blz. 111).

Licentiestatus: CC-BY-4.0 licentie

11. Catalogusnummer: 67993. De zij- en achtergevel van de tot appartementen verbouwde St.-Martinuskerk (Oudegracht 401) te Utrecht, uit het zuidwesten. Datering: Tussen 01-01-1990 en 31-12-1990.
Foto: Fotodienst GAU, Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl - Licentiestatus: CC-BY-4.0 licentie

Bronnen, noten en/of referenties

Commons heeft media­bestanden in de categorie Sint-Martinuskerk (Utrecht).

Referenties

  1. Afbeelding van de oude Martinuskerk Het Utrecht Archief
  2. Televisieseizoen 1982-1983 website Simpelsite, Van Kooten & De Bie
  3. Ton H.M. van Schaik, Martinus met de draak. De geschiedenis van een oorlogsmonument aan de Oudegracht, in: Maandblad Oud-Utrecht, mei 2006, p. 124-129.

Zie ook

Externe links/verwijzingen

Geraadpleegde bron: nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Martinuskerk_(Utrecht) - 28 maart 2023

Pagina bijgewerkt: 20 januari 2026 - Algemene omschrijving Sint Martinuskerk (Oudegracht 401) Utrecht