De Kathedrale basiliek van Onze-Lieve-Vrouw (Frans: Notre-Dame) is de kathedraal van het bisdom Amiens en de grootste kerk van de Franse stad Amiens, de hoofdstad van de voormalige regio Picardië. Het is de grootste gotische kathedraal van Frankrijk en behoort met die van Chartres, Reims en Bourges tot de zuiverste voorbeelden van de gotiek. Op 12 december 1854 werd zij door paus Pius IX verheven tot basiliek. Sinds 1981 staat de kathedraal op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.

Geschiedenis

De bouw werd begonnen in 1220, nadat een oudere kathedraal door brand was verwoest. Men begon de bouw met het schip en niet, zoals gebruikelijk, met het koor. Het schip werd voltooid in 1247. Het heeft een hoogte van bijna 43 meter. In 1269 werd de kathe-draal voltooid. Tussen 1292 en 1375 werd er een aantal kapellen aangebouwd tussen de steunberen van de zijschepen.

In de 19e eeuw voerde Viollet-le-Duc na een lange periode van verwaarlozing een grondige restauratie door die meer dan 25 jaar in beslag nam. Deze restauratie was niet geheel zonder controverses omdat elementen aan het interieur werden toegevoegd die het middeleeuwse gebouw nooit had gekend. Ook de gevel werd ingrijpend gewijzigd door het aanbrengen van een tweede galerij tussen de bovenste delen van de torens.

"Oorspronkelijk" grondplan van de kathedraal, met onderaan de brede basis van vierkante torens, getekend door Eugène Viollet-le-Duc in 1854.Plattegrond van de kathedraal aan het begin van de 20e eeuw. Links van het middenschip zijn elf zijkapellen bijgebouwd. Uiterst links valt op dat de diepte van de torens is gehalveerd.Luchtstandpunt.

• Afmetingen

Het gebouw

• lengte: buitenwerks 145 m, binnenwerks 133,50 m
• diepte van het koor met inbegrip van de kooromgang en de middelste kapel : 64 m
• lengte van het schip: 54 m
• breedte van het middenschip: 14,60 m
• breedte van de zijbeuken: 8,65 m
• hoogte van de gewelven van de zijbeuken: 19,7 m (bijna het dubbele van de zijbeuken van de Notre-Dame van Parijs, die tussen de 10 en 10,5 m meten)
• hoogte van de pijlers langs het schip (inclusief kapitelen) : 13,85 m
• afstand tussen de pijlers (van west naar oost) : 5,2 m
• lengte van de dwarsbeuk zonder de zijbeuken: 14,25 m
• breedte van de dwarsbeuk, buitenwerks: 29,30 m
• lengte van de dwarsbeuk buitenwerks: 70 m
• lengte van de dwarsbeuk buitenwerks: 62 m
• hoogte van de gewelven: 42,30 m (tegen 33,50 m in de Notre-Dame van Parijs)
• hoogte van de nok van het dak: 56 m
• hoogte van de spits: 112,70 m
• hoogte van de noordtoren: 68,19 m (even hoog als de torens van de Notre-Dame van Parijs)
• hoogte van de zuidtoren: 61,70 m (slechts zes meter hoger dan de nok van het gebouw rondom)
• overdekte ruimte: 7.700 m²
• inhoud van het interieur : ongeveer 200.000 m³ (bijna het dubbele van de Notre-Dame in Parijs, maar slechts de helft van de Dom van Keulen, die 407.000 m³ meet)
• diameter roosvenster : 13,1 m

Westelijke gevel

• totale breedte: 48,78 m
• breedte van de ingang van het portaal van de Goede God: 11,69 m
• diepte daarvan: 5,52 m
• breedte van de twee andere portalen: 6,27 m
• diepte van deze twee portalen: 4,54 m
• breedte van de 2 steunberen tussen de 3 portalen: 2,92 m

Naar: « Notre-Dame d'Amiens » gepubliceerd in 1833 door Antoine Pierre Marie Gilbert[1], de totale hoogte gerekend vanaf de vloer van de kerk tot aan de top van de spits, inclusief de haan, zou 128,64 m zijn, waarvan echter twee meter afgetrokken moet worden vanwege een later uitgevoerde restauratie.

Kenmerken

Enkele kenmerken van de kathedraal zijn de helderheid en de harmonie van de verhoudingen. Ook het grondplan, de driedelige opstand van het schip, de beelden aan de hoofdfaçade en in het zuidelijk transept en het labyrint en andere patronen in de vloer zijn opmerkelijk.

In de kathedraal bevinden zich twee bronzen graftombes uit de 13e eeuw, namelijk die van Geoffroy d'Eu en van Evrard de Fouilloy, de bisschop die in 1220 opdracht gaf tot de herbouw van de kathedraal. Deze tombes zijn zeldzame voorbeelden van gietkunst uit deze tijd.

De façade wordt tijdens de feestdagen aan het eind van het jaar en gedurende de zomer 's avonds verlicht met gekleurd licht, dat de originele kleuren van de beelden op de façade nabootst.

De Notre-Dame van Amiens heeft als voorbeeld gediend bij de bouw van vele kerken, waaronder de Sint-Janskathedraal 's-Hertogen-bosch, de Sint-Martinuskerk in Aalst, de Dom van Keulen en Saint Patrick's Cathedral in New York.

Plattegrond en opbouw

De kathedraal heeft een grondplan in de vorm van een Latijns kruis; het schip en de dwarsbeuk hebben beide zijbeuken. Het koor heeft vijf schepen en zeven straalkapellen, waarvan de middelste gelijkenissen vertoont met de architectuur van de Sainte-Chapelle in Parijs, die uit dezelfde tijd stamt. De opstand is drieledig: arcades, triforium en lichtbeuk met hoge vensters. De pijlers zijn rond en worden geflankeerd door colonettes. De graatgewelven steunen op samengestelde colonettes.

De westelijke gevel en de torens

De opbouw van de westelijke gevel is zeer harmonisch door de driedeling in zowel de horizontale als verticale richting. De drie por-talen, het triforium met daarboven de koningsgalerij en het roosvenster vormen de horizontale geleding. Twee zeer brede steun-beren brengen verticaal een scheiding teweeg. De gevel is enigszins getrapt: naar boven toe wijken de etages steeds iets terug. Daardoor konden in de steunberen pinakels als versiering worden aangebracht. De torens zijn niet vierkant zoals gebruikelijk maar rechthoekig, ze zijn slechts half zo diep als breed. In feite zijn het dus halve torens. De fundamenten zijn echter wel degelijk vierkant; het is duidelijk dat door geldgebrek de bouwplannen zijn gewijzigd. De rechter toren is vroeggotisch, de linker toren met zijn vele versieringen laatgotisch.
Op de enorme steunbeer, die noodzakelijk was vanwege de helling in het terrein, werden negen 14e-eeuwse beelden geplaatst. De onderste rij wordt gevormd door de Maagd Maria, Johannes de Doper en de Sint-Firminus, daarboven koning Karel V van Frankrijk en zijn zonen, bovenaan kardinaal Jean de La Grange en twee onbekenden.

Foto-Galerie I

1. Notre-Dame van Amiens. De gevel van de Kathedrale basiliek van Onze-Lieve-Vrouw. Datering: 1220-1269.

Foto: Jean-Pol GRANDMONT - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY 3.0

2. Notre-Dame van Amiens. "Oorspronkelijk" grondplan van de kathedraal, met onderaan de brede basis van vierkante torens, getekend door Eugène Viollet-le-Duc. Datering: 1854. Afbeelding: Eugène Viollet-le-Duc - Dictionnaire raisonné de l’architecture française du XIe au XVIe siècle - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: Publiek domein