Informele schilderkunst (art informel) is een invloedrijke schilderstijl uit de 20e eeuw die de kunstwereld tussen 1945 en 1960 aanzienlijk heeft gevormd. In 1950 introduceerde de Franse essayist Michel Tapié tijdens zijn expositie Véhémences confrontées het begrip art informel ('kunst zonder vorm'). Hij beschreef deze stijl als een kunstvorm die de schilderachtige daad centraal stelt, met leesbare symbolen die pas tijdens het creatieve proces – vaak op een spontane wijze – ontstaan.

De Europese kunstenaars waar Tapié naar verwees, vooral diegenen die in Parijs het tachisme ontwikkelden, werkten parallel aan de abstract expressionisten in de Verenigde Staten, zoals Jackson Pollock. Beide stromingen worden overkoepelend samengevoegd onder de term informele schilderkunst, die technieken omvat zoals dripping, action painting in zijn geheel, en materieschilderen.

Onder de Europese kunstenaars die zich enige tijd met deze schilderstijl hebben bezighouden, bevinden zich onder anderen:

• Karel Appel
• Armando
• Bram Bogart
• Jan Burssens
• Constant
• Corneille
• Charles Drybergh
• Jean Dubuffet
• Silvio Formichetti
• Hans Hartung
• Jan Henderikse
• Asger Jorn
• Willem de Kooning
• Henri Michaux
• Eduardo Paolozzi
• Gian Carlo Riccardi
• Jean-Paul Riopelle
• Jan Schoonhoven
• Emil Schumacher
• Emilio Vedova
• Herman de Vries
• Wols

Informele schilderkunst is een Europese stroming in de abstracte kunst (ca. 1945-1960) die zich kenmerkt door 'vormloze' schil-derkunst, met nadruk op spontaniteit, het materiële en het schilderproces zelf, als reactie op traditionele en geometrische abstractie; het omvat stijlen als Tachisme en Lyrische Abstractie en is de Europese tegenhanger van het Amerikaanse Abstracte Expressionisme, met kunstenaars als Dubuffet, Fautrier, en in Nederland de Informele Groep (Armando). 

Kenmerken

• • Vormloosheid: Afwijzing van vooraf bepaalde vormen, composities en schoonheidsidealen; de vorm ontstaat tijdens het schilderen.
  • Spontaniteit & Automatisme: Nadruk op het onbewuste en het directe, expressieve gebaar (action painting, dripping).

• Materiaalkunst (Matière): Het materiaal (verf, zand, etc.) zelf en de textuur ervan wordt belangrijk.

• Expressie: Het proces van het schilderen is belangrijker dan het eindresultaat; het roept innerlijke emoties op, vaak als reactie op de oorlog. 

Belangrijke kunstenaars

• Internationaal: Jean Dubuffet, Jean Fautrier, Hans Hartung, Nicolas de Staël, Wols, Emilio Vedova, Maria Helena Vieira da Silva, Zao Wou-Ki.
• Verenigde Staten (parallel): Jackson Pollock, Willem de Kooning.
• Nederland: Armando, Henk Peeters, Jan Hendrikse (via de Nul-beweging). 

Stijlen onder Informele schilderkunst (Art Informel)

• Tachisme: Vlekkerige, spontane verfapplicaties (tache = vlek).
• Lyrische Abstractie: Meer kleurgericht, meditatief abstract expressionisme (Mark Rothko).
• Action Painting: Fysieke, gebarende schilderkunst (Jackson Pollock).
• Materieschilderkunst (Art Brut): Kunst met onconventionele, ruwe materialen (Jean Dubuffet). 

Term

De term werd geïntroduceerd door de Franse criticus Michel Tapié in 1952 in zijn boek Un Art Autre, als een overkoepelend begrip voor deze diverse, vormloze abstracte stromingen. 

1. Willem de Kooning: Untitled. Datering: 1976. Foto: Pedro Ribeiro Simões from Lisboa, Portugal - commons.wikimedia.org

Licentiestatus: CC BY 2.0

2. Emil Schumacher: Sodom 1957. Emil Schumacher Museum Hagen. Foto: Frank Gavin Moratalla - nl.pinterest.com

3. Alfred Otto Wolfgang Schulze (WOLS): De dronken boot. Datering: 1951.

Foto: Betita - nl.pinterest.com

4. Karl Otto Götz. Datering: 27 mei 1954. Foto: Jan Schüler - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 3.0 de

5. Karel Appel. Proefdruk van de kunstenaar. Datering: 1986. Foto: Karel Appel and the CODA Museum - commons.wikimedia.org

Licentiestatus: CC BY 3.0

Zie ook

• Artikel over de Informelen in Nederland, van Ben Vollers

Externe links/verwijzingen

• Informele schilderkunst - nl.wikipedia.org

Geraadpleegde bron: o.a. nl.wikipedia.org/wiki/Informele_schilderkunst - 27 juni 2025.